Pişik öskürür, yoxsa tük topası çıxarmağa çalışır? Fərqi necə bilmək olar?

Pişik öskürür, yoxsa tük topası çıxarmağa çalışır?

Pişiyiniz qəfil yerə çökür, boynunu irəli uzadır, boğuq səslə öskürür və sanki tük topası çıxarmağa çalışır?

Bu vəziyyət pişik sahibləri üçün çox tanışdır. Lakin burada vacib bir məqam var: hər öskürmə hərəkəti tük topası demək deyil.

Pişiklərdə öskürək çox vaxt tük topası çıxarma cəhdi ilə qarışdırılır. Halbuki həqiqi öskürəyin səbəbi tənəffüs yollarının qıcıqlanması, iltihabı, bronxit, astma və digər problemlər ola bilər.

Bəs fərqi necə bilmək olar?

---

Tük topası nədir?

Pişiklər özlərini təmizləyərkən xeyli miqdarda tük udurlar. Udulan tüklərin böyük hissəsi həzm sistemindən keçərək nəcis vasitəsilə xaric olur. Lakin müəyyən miqdarda tük mədədə toplanaraq tük topası trixobezoar əmələ gətirə bilər.

Tük topası çıxarılarkən pişik adətən:

• bir neçə dəfə ürəkbulanma və retçinq hərəkəti edir;

• qarın əzələlərini yığır;

• sanki qusmağa çalışır;

• nəticədə tüklərdən ibarət kütlə çıxara bilər.

Çıxarılan tük topası adətən həqiqi “top” formasında olmur. Çox vaxt uzunsov, nəm və silindrik görünüşə malik olur.

---

Pişik öskürəndə nə baş verir?

Öskürək isə fərqli prosesdir.

Öskürək zamanı əsas problem tənəffüs yollarında olur. Pişik havanı qəfil və güclü şəkildə xaric etməyə çalışır. Bu zaman pişik yerə çömbələ, boynunu irəli uzada və quru, sərt öskürək səsi çıxara bilər. Bəzən öskürəkdən sonra retçinq də baş verə bilər və məhz buna görə vəziyyət tük topası ilə qarışdırılır.

Ən vacib məqam:

Pişik öskürürsə, hər dəfə tük topası çıxmayacaq.

Əgər pişik dəfələrlə öskürür, amma heç bir tük topası çıxmırsa, bunu sadəcə “tük yığılıb” kimi qəbul etmək düzgün deyil.

---

Tük topası ilə öskürəyi necə ayırd etmək olar?

Aşağıdakı fərqlər sizə ilkin olaraq vəziyyəti anlamağa kömək edə bilər:

Əlamət	Tük topası	Öskürək
Əsas sistem	Həzm sistemi	Tənəffüs sistemi
Hərəkət	Retçinq, qusmağa çalışma	Güclü hava xaric etmə
Boyun	İrəli uzana bilər	Çox vaxt irəli uzanır
Qarın əzələləri	Güclü yığılma ola bilər	Daha az nəzərə çarpa bilər
Tük topası	Çıxa bilər	Adətən çıxmır
Təkrarlanma	Ara-sıra ola bilər	Təkrarlanırsa araşdırılmalıdır
Xırıltı	Tipik deyil	Ola bilər
Nəfəs alma çətinliyi	Tipik deyil	Ola bilər

Vacib: Ev şəraitində yalnız videoya və simptomlara əsaslanaraq dəqiq diaqnoz qoymaq mümkün deyil. Təkrarlanan öskürək baytar tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

---

Pişiklər niyə öskürə bilər?

Pişiklərdə öskürəyin bir neçə səbəbi ola bilər.

1. Astma

Pişik astması tənəffüs yollarında iltihab və daralma ilə əlaqəli xəstəlikdir. Öskürək, xırıltı və nəfəs almaqda çətinlik əsas əlamətlər arasında ola bilər.

Bəzi sahiblər astma tutmasını tük topası çıxarma cəhdi hesab edə bilirlər.

2. Bronxit və digər tənəffüs yolu problemləri

Bronxların və tənəffüs yollarının iltihabı da öskürəyə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, infeksiyalar, parazitlər və digər ağciyər/tənəffüs yolu problemləri də nəzərə alınmalıdır.

3. Ətraf mühitdə qıcıqlandırıcılar

Siqaret tüstüsü, güclü ətirlər, bəzi aerozollar, toz və digər qıcıqlandırıcılar həssas pişiklərdə tənəffüs simptomlarını ağırlaşdıra bilər.

Bu səbəbdən pişiyin yaşadığı mühitdə güclü qoxulu məhsullardan və tüstüdən mümkün qədər uzaq durmaq vacibdir.

---

Tük topalarının yaranmasının qarşısını necə almaq olar?

Tük topalarının qarşısının alınmasında ən sadə və faydalı addımlardan biri müntəzəm daraqlamadır.

Pişiyin tüklərini müntəzəm daramaq onun udduğu boş tüklərin miqdarını azaltmağa kömək edə bilər. Uzun tüklü pişiklərdə buna daha çox diqqət yetirmək lazımdır.

Xüsusilə:

• uzun tüklü pişikləri müntəzəm darayın;

• tük tökülməsinin artdığı dövrlərdə daraqlama tezliyini artırın;

• pişiyin həddindən artıq özünü yalayıb-yalamadığını müşahidə edin;

• tez-tez tük topası çıxarırsa, bunu sadəcə normal hal hesab etməyin.

Həddindən artıq yalanma bəzi dəri problemləri və allergiyalarla da əlaqəli ola bilər və nəticədə pişik daha çox tük uda bilər.

---

Pişik tez-tez tük topası çıxarırsa, normaldır?

Ara-sıra tük topası çıxarmaq bəzi sağlam pişiklərdə baş verə bilər. Cornell-in məlumatına görə, bəzi pişiklərdə həftədə bir və ya iki dəfə tük topasının çıxarılması belə müşahidə oluna bilər.

Amma tez-tez və nəticəsiz retçinq daha ciddi problemin göstəricisi ola bilər.

Məsələn, pişik dəfələrlə qusmağa və ya tük topası çıxarmağa çalışır, lakin heç nə çıxmırsa, səbəb yalnız tük olmaya bilər. Bu, mədə-bağırsaq problemi və ya hətta tənəffüs sistemi xəstəliyi ilə əlaqəli ola bilər.

---

Nə vaxt dərhal baytara müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı əlamətlərdən biri varsa, vəziyyəti sadəcə tük topası kimi qəbul etməyin:

• pişik tez-tez və davamlı öskürürsə;

• nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə;

• ağzı açıq vəziyyətdə nəfəs alırsa;

• nəfəs alarkən xırıltı eşidilirsə;

• dili və ya diş ətləri göyümtül görünürsə;

• dəfələrlə nəticəsiz retçinq edirsə;

• yeməkdən imtina edirsə;

• halsızlaşıbsa;

• təkrarlanan qusma varsa.

Xüsusilə ağız açıq nəfəs alma, ciddi nəfəs darlığı və göyümtül dil/diş ətləri təcili vəziyyət hesab olunur.

---

Pişiyiniz öskürəndə nə etməlisiniz?

Ən yaxşı addımlardan biri hadisəni videoya çəkməkdir.

Pişiklər klinikada həmin davranışı hər zaman göstərməyə bilər. Video baytara öskürək, retçinq, qusma və ya başqa bir hərəkət arasındakı fərqi qiymətləndirməkdə kömək edə bilər.

Həmçinin qeyd edin:

• nə qədər tez-tez baş verir;

• nə vaxt başlayıb;

• tük topası çıxıb-çıxmadığı;

• öskürəkdən sonra qusma olub-olmadığı;

• nəfəs alma dəyişib-dəyişmədiyi;

• iştah və davranışında dəyişiklik olub-olmadığı.

Özbaşına öskürək dərmanı, antibiotik, işlədici və ya digər preparat verməyin. Səbəb müəyyən edilmədən müalicə seçmək düzgün deyil.

---

Tez-tez verilən suallar

Pişik öskürə bilərmi?

Bəli. Pişiklərdə öskürək mümkündür və müxtəlif tənəffüs yolu problemləri ilə əlaqəli ola bilər.

Pişik öskürür, amma tük çıxarmırsa, bu nə deməkdir?

Bu, mütləq tük topası demək deyil. Xüsusilə öskürək təkrarlanırsa, astma, bronxit və digər tənəffüs yolu problemləri araşdırılmalıdır.

Tük topasının qarşısını necə almaq olar?

Müntəzəm daraqlama pişiyin udduğu boş tüklərin miqdarını azaltmağa kömək edə bilər. Uzun tüklü pişiklərdə bu xüsusilə əhəmiyyətlidir.

Tük topası tez-tez çıxırsa, baytara getmək lazımdır?

Təkrarlanan və xüsusilə nəticəsiz retçinq, qusma, halsızlıq və iştahsızlıq olduqda baytar müayinəsi lazımdır.

---

Nəticə

Pişiyinizin yerə çömbəlib boynunu uzatması avtomatik olaraq onun tük topası çıxarmağa çalışdığı anlamına gəlmir.

Əgər həqiqətən tük topasıdırsa, adətən retçinq və qusma hərəkətlərindən sonra tük kütləsi çıxa bilər. Əgər pişik təkrar-təkrar öskürür, lakin heç nə çıxmırsa, xüsusilə xırıltı və ya nəfəs alma çətinliyi də varsa, məsələni daha ciddi qəbul etmək lazımdır.

Ən vacib qayda: təkrarlanan öskürəyi avtomatik olaraq “tük topasıdır” deyə qəbul etməyin.