Quru yem, nəm yem, yoxsa qarışıq? Pişik və it üçün hansı düzgündür?

Quru yem, nəm yem, yoxsa qarışıq? Pişik və it üçün hansı düzgündür?

Heyvan sahiblərinin yem seçərkən ən çox qarşılaşdığı suallardan biri budur: quru yem daha yaxşıdır, yoxsa nəm yem? Bəs ikisini birlikdə vermək olarmı?

Mağazada fərqli markalar, tərkiblər və yem növləri arasında seçim etmək bəzən çətin görünə bilər. Üstəlik, internetdə quru və nəm yem haqqında bir-birindən tamamilə fərqli fikirlər mövcuddur.

Əslində isə məsələ “quru yem yaxşıdır, nəm yem pisdir” qədər sadə deyil.

Həm quru, həm də nəm yem düzgün seçildikdə pişik və it üçün tam və balanslı qidalanmanın bir hissəsi ola bilər. Seçim zamanı heyvanın yaşı, çəkisi, aktivliyi, sağlamlıq vəziyyəti, su qəbul etməsi və fərdi ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.

Bu yazıda quru yem, nəm yem və qarışıq qidalanmanı müqayisə edəcəyik və hansı vəziyyətdə hansı yanaşmanın daha uyğun ola biləcəyini izah edəcəyik.

Quru yem nədir?

Quru yem (kibble) tərkibində nəm miqdarı az olan və xüsusi texnologiya ilə hazırlanaraq dənəcik formasına salınan heyvan yemidir.

Quru yem həm pişiklər, həm də itlər üçün ən geniş istifadə olunan yem növlərindən biridir.

Əsas üstünlüklərindən biri onun praktik və asan saxlanılan olmasıdır. Qablaşdırma açıldıqdan sonra düzgün şəraitdə saxlanıldıqda istifadəsi rahatdır və nəm yemlə müqayisədə daha sərfəli ola bilər. Quru yemlər adətən təxminən 3–11% su ehtiva edir.

Quru yemin üstünlükləri

1\. Saxlanması daha rahatdır

Quru yem açıldıqdan sonra düzgün şəkildə saxlanıldıqda uzun müddət istifadə üçün əlverişlidir.

Soyuducuda saxlamaq tələb olunmur və gündəlik qidalanmanı təşkil etmək daha asandır.

2\. Daha praktikdir

Səyahət zamanı, avtomatik yemləyicidə və gündəlik qidalanma rejimində quru yem istifadə etmək rahatdır.

3\. Adətən daha sərfəlidir

Eyni kalori miqdarı baxımından quru yem bir çox hallarda nəm yemdən daha münasib qiymətə başa gələ bilər.

4\. Porsiyanı ölçmək asandır

Quru yem tərəzi ilə qramla ölçülə bilər. Bu, xüsusilə artıq çəkiyə meyilli heyvanlarda gündəlik kalori qəbuluna nəzarət üçün faydalıdır.

Quru yem dişləri təmizləyirmi?

Bu, ən çox yayılan yanlış fikirlərdən biridir.

Adi quru yemin dişləri avtomatik olaraq təmizlədiyini demək düzgün deyil.

Bəzi xüsusi hazırlanmış dental yemlər diş səthində ərp və diş daşının yığılmasını azaltmağa kömək edə bilər. Lakin bütün quru yemləri bu xüsusiyyətə malik hesab etmək olmaz.

Yəni sadəcə “quru yem verirəm, deməli heyvanımın dişləri təmizlənir” yanaşması doğru deyil.

Diş sağlamlığı üçün müntəzəm ağız baxımı və lazım gəldikdə baytar müayinəsi də vacibdir.

Quru yemin çatışmazlıqları

Quru yemdə su miqdarı azdır. Buna görə xüsusilə az su içən pişiklərdə ümumi su qəbuluna diqqət yetirmək lazımdır.

Quru yemlə qidalanan heyvanın yanında daim təmiz və təzə su olmalıdır. Pişiklər bəzi digər heyvanlarla müqayisədə su içməyə daha az meylli ola bildiyi üçün onların su qəbuluna xüsusi diqqət yetirmək faydalıdır.

Bundan başqa, bəzi heyvanlar nəm yemə nisbətən quru yemi daha az iştahla yeyə bilər.

Nəm yem nədir?

Nəm yem və ya konserv yem yüksək su tərkibli yem növüdür.

Konserv və paketlərdə satılan bu yemlər müxtəlif tekstura və formalarda ola bilər: paştet, souslu parçalar, jele içində parçalar və s.

Nəm yemlərin su tərkibi məhsuldan asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir; konserv yemlərdə bu göstərici çox vaxt təxminən 60%-dən 87%-dən yuxarı ola bilər.

Nəm yemin üstünlükləri

1\. Yüksək su tərkibi

Nəm yem heyvanın qida ilə birlikdə daha çox su qəbul etməsinə kömək edə bilər.

Bu xüsusilə kifayət qədər su içməyən pişiklər üçün faydalı xüsusiyyət ola bilər.

Lakin nəm yem su içməyin əvəzi deyil. Təmiz içməli su yenə də daim əlçatan olmalıdır.

2\. İştah baxımından daha cəlbedici ola bilər

Nəm yem adətən daha güclü qoxuya və yumşaq teksturaya malik olduğundan bəzi heyvanlar tərəfindən daha həvəslə qəbul edilir.

Bu xüsusilə iştahı azalmış və ya müəyyən teksturalara üstünlük verən heyvanlarda faydalı ola bilər.

3\. Çeynəməsi daha asandır

Yumşaq tekstura diş və ağız nahiyəsində narahatlıq yaşayan bəzi heyvanlar üçün yeməyi asanlaşdıra bilər.

Ancaq heyvanın diş problemi varsa, sadəcə yem formasını dəyişmək kifayət deyil — əsas səbəb baytar tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Nəm yemin çatışmazlıqları

1\. Daha bahalı ola bilər

Nəm yem eyni miqdarda enerji baxımından quru yemlə müqayisədə daha baha başa gələ bilər.

2\. Açıldıqdan sonra düzgün saxlanmalıdır

Qablaşdırma açıldıqdan sonra istehsalçının saxlama təlimatlarına əməl edilməli və qalan hissə uyğun şəraitdə saxlanmalıdır.

3\. Uzun müddət qabda saxlanması uyğun deyil

Xüsusilə isti mühitdə nəm yem uzun müddət açıq şəkildə saxlanmamalıdır.

Quru yem və nəm yem arasında əsas fərq nədir?

Əsas fərq yalnız “hansı daha keyfiyyətlidir?” sualında deyil.

Əsas fərqlər bunlardır:

| Xüsusiyyət | Quru yem | Nəm yem | | --- | --- | --- | | Su miqdarı | Aşağı | Yüksək | | Saxlama | Daha rahat | Daha çox diqqət tələb edir | | Qiymət | Adətən daha sərfəli | Adətən daha bahalı | | İştaha | Heyvandan asılıdır | Bir çox heyvan üçün daha cəlbedici ola bilər | | Porsiya nəzarəti | Rahat | Kaloriyaya diqqət tələb edir | | Praktiklik | Yüksək | Orta | | Su qəbuluna töhfə | Aşağı | Yüksək |

Burada “qalib” olan universal bir yem növü yoxdur. Əsas məsələ heyvanın ehtiyacına uyğun tam və balanslı rasion seçməkdir.

Bəs qarışıq qidalanma nədir?

Qarışıq qidalanma quru və nəm yemin eyni heyvanın gündəlik rasionunda istifadə edilməsidir.

Məsələn:

• səhər nəm yem, axşam quru yem;

• gün ərzində ölçülmüş quru yem və əlavə olaraq müəyyən miqdarda nəm yem;

• bəzi hallarda quru yemlə nəm yem ayrı porsiyalarda təqdim edilə bilər.

Bu yanaşma heyvan sahibinə hər iki yem formasının xüsusiyyətlərindən istifadə etmək imkanı verir.

Məsələn, nəm yem rasiona əlavə su gətirə bilər, quru yem isə saxlanma və porsiyaya nəzarət baxımından rahatdır.

Qarışıq qidalanmada ən vacib məsələ: kalori

Burada çox vacib bir məqam var.

Əgər heyvana əvvəlki miqdarda quru yem verib, onun üzərinə əlavə olaraq nəm yem də əlavə etsəniz, ümumi kalori miqdarı arta bilər.

Bu isə zamanla artıq çəkiyə səbəb ola bilər.

Ona görə qarışıq qidalanmada:

quru yem + nəm yem = ümumi gündəlik rasion

kimi düşünmək lazımdır.

Nəm yem əlavə edilərkən quru yemin miqdarı da buna uyğun azaldıla bilər.

Heyvanın çəkisi və bədən kondisiyası mütəmadi izlənməlidir. Baytarlıq qidalanma tövsiyələri də qidalanmanın heyvanın fərdi xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmasını və çəki/bədən kondisiyasının mütəmadi qiymətləndirilməsini vurğulayır.

Hansı heyvan üçün hansı yem daha uyğun ola bilər?

Az su içən pişik

Nəm yem gündəlik su qəbulunu artırmağa kömək edə bilər.

Qarışıq qidalanma da uyğun seçim ola bilər. Bununla yanaşı, evdə bir neçə su qabı və ya su fəvvarəsi istifadə etmək bəzi pişiklərdə su qəbulunu artırmağa kömək edə bilər.

İştahsız pişik və ya it

Nəm yem daha güclü qoxuya və fərqli teksturaya görə bəzi heyvanlarda yeməyə marağı artıra bilər.

Lakin heyvan əvvəlki kimi yemirsə və bu vəziyyət davam edirsə, bunu sadəcə “quru yem xoşuna gəlmir” kimi qəbul etmək olmaz. İştahsızlıq müxtəlif sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər.

Diş problemi olan heyvan

Burada xüsusi diqqət lazımdır.

“Diş problemi varsa, quru yem verim, dişləri təmizlənsin” yanaşması düzgün deyil.

Adi quru yem diş xəstəliklərinin müalicəsi deyil.

Bəzi xüsusi dental yemlər və məhsullar ərp və diş daşının idarə olunmasına kömək edə bilər, lakin onlar da baytarlıq ağız baxımını əvəz etmir.

Artıq çəkiyə meyilli heyvan

Burada yem formasından daha vacib məsələ ümumi kalori miqdarıdır.

Quru və ya nəm yem olmasından asılı olmayaraq, heyvan ehtiyacından artıq kalori qəbul edirsə, çəki arta bilər.

Ona görə porsiya, kalori və bədən kondisiyası birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Yaşlı heyvan

Yaşlı heyvanın ehtiyacları fərdi ola bilər.

Bəzi yaşlı heyvanlar nəm yemi daha asan qəbul edə bilər, digərlərində isə xüsusi qidalanma ehtiyacları yarana bilər.

Əgər yaşlı pişiyin və ya itin çəkisi, iştahı, su içməsi və ya davranışı dəyişibsə, yem seçimini baytarla müzakirə etmək daha doğru olar.

Ən vacib məsələ: yem növündən əvvəl yem keyfiyyəti

Quru və ya nəm yem seçərkən yalnız qablaşdırmanın ön hissəsinə baxmaq kifayət deyil.

Əsas diqqət edilməli məqamlardan biri yeməyin heyvanın növü və həyat mərhələsi üçün tam və balanslı qidalanma təmin edib-etməməsidir. Etiketdə məhsulun hansı həyat mərhələsi üçün nəzərdə tutulduğu və onun tam rasion olub-olmadığı barədə məlumat olmalıdır.

Bundan əlavə:

• heyvanın növünə uyğun olmalıdır;

• yaş və həyat mərhələsi nəzərə alınmalıdır;

• enerji ehtiyacına uyğun olmalıdır;

• heyvanın sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınmalıdır;

• porsiya və gündəlik kalori miqdarı nəzarətdə saxlanmalıdır.

Vacib qeyd

“Əsl ət var”, “premium”, “natural” və ya “super food” kimi marketinq ifadələri təkbaşına yeməyin heyvan üçün uyğun və balanslı olduğunu sübut etmir.

Əsas məsələ məhsulun qida baxımından uyğunluğu və konkret heyvanın ehtiyaclarına cavab verməsidir.

Pişik və it üçün eyni yem istifadə etmək olarmı?

Xeyr.

Pişik və itin qida ehtiyacları eyni deyil.

Pişiklər bəzi vacib qida maddələrini itlərdən fərqli miqdarda və formada almalıdırlar. Buna görə it yemi pişik üçün uzunmüddətli əsas qida kimi uyğun deyil. Eyni şəkildə pişik yemi də itin uzunmüddətli qidalanması üçün nəzərdə tutulmayıb.

Ona görə yem alarkən ilk növbədə məhsulun it və ya pişik üçün nəzərdə tutulduğuna diqqət edin.

Yem dəyişdirərkən nə etmək lazımdır?

Bir yemdən digərinə keçidi birdən-birə etmək əvəzinə, adətən tədricən həyata keçirmək daha məqsədəuyğundur.

Məsələn:

1–2-ci gün: əsasən köhnə yem + az miqdarda yeni yem

3–4-cü gün: köhnə və yeni yem daha yaxın nisbətdə

5–6-cı gün: yeni yemin miqdarı artırılır

7-ci gün: yeni yemə tam keçid

Bu proses heyvanın fərdi həssaslığından və əvvəlki rasiondan asılı olaraq daha uzun da çəkə bilər.

Yem dəyişdikdən sonra davamlı qusma, ishal, yeməkdən imtina və ya digər narahatedici əlamətlər yaranarsa, baytarla məsləhətləşmək lazımdır.

Su həmişə əlçatan olmalıdır

Hansı yem növünü seçməyinizdən asılı olmayaraq, təmiz və təzə su daim əlçatan olmalıdır.

Bu xüsusilə quru yemlə qidalanan heyvanlar üçün vacibdir, çünki quru yemin su tərkibi aşağıdır. Pişiklərdə isə su qəbuluna xüsusi diqqət yetirmək faydalıdır.

Pişiyiniz az su içirsə:

• bir neçə fərqli yerdə su qabı yerləşdirə bilərsiniz;

• suyu daha tez-tez dəyişə bilərsiniz;

• su fəvvarəsindən istifadə edə bilərsiniz;

• nəm yemi rasiona daxil etməyi düşünə bilərsiniz.

Bəs hansı daha düzgündür?

Əslində “quru yem mütləq daha yaxşıdır” və ya “nəm yem mütləq daha yaxşıdır” demək düzgün yanaşma deyil.

Sağlam pişik və ya it üçün düzgün seçim heyvanın:

• yaşından;

• çəkisindən;

• aktivliyindən;

• sağlamlıq vəziyyətindən;

• su qəbulundan;

• fərdi qida ehtiyaclarından;

• seçilən yemin tam və balanslı olmasından

asılıdır.

Bəzi heyvanlar yalnız quru yemlə, bəziləri nəm yemlə, digərləri isə hər ikisinin kombinasiyası ilə uğurla qidalana bilər.

Əsas məqsəd heyvanın ideal çəkisini və bədən kondisiyasını qoruyan, qida baxımından tam və balanslı, davamlı şəkildə tətbiq edilə bilən bir rasion yaratmaqdır.

Qısa seçim bələdçisi

Az su içən pişik → nəm yem və ya qarışıq qidalanma düşünülə bilər.

Qidalanmanı praktik təşkil etmək istəyirsiniz → quru yem rahat seçimdir.

İştahı zəif olan heyvan → nəm yem daha cəlbedici ola bilər.

Porsiyaya və çəkiyə nəzarət edirsiniz → hər iki yem növü ölçülmüş şəkildə istifadə edilə bilər.

Diş sağlamlığı → sadəcə quru yemə güvənmək olmaz; xüsusi dental məhsullar və ağız baxımı daha əhəmiyyətlidir.

Hər iki növün üstünlüklərindən istifadə etmək istəyirsiniz → düzgün porsiya hesablanmaqla qarışıq qidalanma mümkün seçimdir.

Tez-tez verilən suallar

Pişiyə yalnız quru yem vermək olar?

Bəli, əgər seçilən yem pişiyin yaşına və həyat mərhələsinə uyğun tam və balanslı rasiondursa və pişik kifayət qədər su qəbul edirsə, yalnız quru yemlə qidalanma mümkün ola bilər. Lakin su qəbuluna xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.

Pişiyə hər gün nəm yem vermək olar?

Bəli. Tam və balanslı nəm yem gündəlik rasionun bir hissəsi və ya əsas hissəsi ola bilər.

Quru və nəm yemi birlikdə vermək olar?

Bəli. Qarışıq qidalanma mümkündür. Sadəcə hər iki yem növünün kalorisi birlikdə hesablanmalı və ümumi gündəlik porsiya nəzarətdə saxlanmalıdır.

Nəm yem pişiyin daha çox su qəbul etməsinə kömək edirmi?

Bəli. Nəm yem yüksək su tərkibinə malik olduğundan qida vasitəsilə maye qəbulunu artıra bilər. Lakin ayrıca təmiz su yenə də daim əlçatan olmalıdır.

Quru yem pişiyin dişlərini təmizləyirmi?

Adi quru yem üçün bunu ümumiləşdirmək olmaz. Bəzi xüsusi hazırlanmış dental yemlər ağız sağlamlığına kömək edə bilər, lakin bütün quru yemlər dişləri təmizləmir.

İt və pişiyə eyni yem vermək olar?

Xeyr. Pişiklərin və itlərin qida ehtiyacları fərqlidir. Uzunmüddətli qidalanmada hər heyvan üçün onun növünə uyğun yem seçilməlidir.

Qarışıq qidalanma heyvanı kökəldə bilər?

Öz-özlüyündə yox. Problem quru və nəm yem birlikdə verilərkən ümumi kalori miqdarının ehtiyacdan artıq olmasıdır. Buna görə porsiyalara nəzarət vacibdir.

Yem dəyişdirərkən niyə tədricən keçmək lazımdır?

Tədricən keçid həzm sisteminin yeni rasiona uyğunlaşmasına kömək edə bilər. Xüsusilə həssas heyvanlarda qəfil dəyişiklik həzm problemlərinə səbəb ola bilər.

Nəticə

Quru yem və nəm yem arasında seçim edərkən “hansı daha yaxşıdır?” sualından əvvəl “mənim heyvanımın nəyə ehtiyacı var?” sualını vermək daha doğrudur.

Quru yem — praktik, rahat saxlanılan və çox vaxt daha sərfəli seçimdir.

Nəm yem — yüksək su tərkibinə və yaxşı qəbul edilməsinə görə bəzi heyvanlar üçün faydalı seçimdir.

Qarışıq qidalanma isə hər iki yem formasını eyni rasionda birləşdirməyə imkan verir.

Lakin hansı variantı seçməyinizdən asılı olmayaraq əsas prinsiplər dəyişmir:

tam və balanslı yem + düzgün porsiya + kifayət qədər su + uyğun qidalanma rejimi + müntəzəm çəki nəzarəti.

Əgər heyvanınızın xüsusi sağlamlıq problemi, artıq çəkisi, böyrək və ya sidik yolları ilə bağlı xəstəliyi, qida allergiyası və ya davamlı iştahsızlığı varsa, yem seçimini baytar həkimlə fərdi şəkildə müəyyənləşdirmək daha doğrudur.

Qeyd: Bu məqalədəki məlumatlar ümumi maarifləndirici məqsədlidir və baytar müayinəsini əvəz etmir.